Een gezond gehoor begint tussen de oren

In ons dagelijks leven speelt geluid een grote rol. Een (telefoon)gesprek met uw partner voeren, genieten van de schaterlach van uw kind, een ontspannen autorit terwijl uw lievelingsmuziek door de luidsprekers klinkt... We ervaren het als vanzelfsprekend, totdat het er niet meer is. En ook niet meer terugkomt, want gehoorschade is helaas onomkeerbaar. Hoe houdt u uw gehoor gezond?

Het correct en nauwkeurig kunnen waarnemen van geluid is een belangrijke voorwaarde voor sociale interactie en deelname aan de samenleving. Als u geluiden om u heen niet meer (volledig) kunt waarnemen, kunnen lastige en soms zelfs gevaarlijke situaties ontstaan. Niet alleen dreigen gesprekken deels langs u heen te gaan, maar u loopt ook het risico om op een cruciaal moment een sirene, noodsignaal of toegeschreeuwde waarschuwingen te missen. Helaas is gehoorverlies bijna altijd iets dat sluipenderwijs zijn intrede doet, waardoor de schade pas opgemerkt wordt als het te laat is.

Meer jongeren met gehoorschade door lawaai

Gehoorschade door blootstelling aan lawaai, in het Engels ‘noise-induced hearing loss’ (NIHL) genoemd, wordtvan oudsher gezien als een beroepsziekte die met name oudere werknemers treft. Toch zijn er steeds meer jongeren die kampen met een verminderd gehoor als gevolg van overmatige blootstelling aan geluid. Ieder jaar neemt dit aantal alleen al in Nederland toe met maar liefst 20.000 personen. Uit cijfers van de GGD blijkt dat circa 40% van de Nederlandse jongeren risico loopt op een gehoorbeschadiging, waarbij 10% ernstige en permanente schade riskeert¹.

Weten hoe en wanneer geluid schadelijk wordt

Ons gehoororgaan is drieledig en bestaat uit een buitenoor, een middenoor en een binnenoor. Geluidstrillingen vanuit de omgevingen zorgen ervoor dat het trommelvlies, dat zich aan het einde van de gehoorgang bevindt, in beweging komt: het gaat meetrillen. Deze trillingen brengen op hun beurt de gehoorbotjes (hamer, aambeeld en stijgbeugel) in beweging en komen terecht in het slakkenhuis. In dit slakkenhuis bevinden zich duizenden trilhaartjes, die de trillingen vervolgens doorgeven aan de gehoorzenuw. En juist in die trilhaartjes schuilt de crux. Harde geluiden, dat wil zeggen geluiden boven de 80 decibel, zorgen ervoor dat de trilhaartjes overbelast raken en kapot gaan. Aangezien ieder oor zo’n 40 tot 60 duizend trilhaartjes bevat, valt het in eerste instantie niet op als er een aantal gesneuveld zijn. Pas als er een groot aantal trilharen verloren is gegaan begint het gehoorverlies op te vallen. Helaas is het dan al te laat: eenmaal verloren gegane trilhaartjes komen nooit meer terug.

Hoe kunt u weten wanneer u het risico loopt op gehoorverlies? Een goede vuistregel is: als u zonder stemverheffing geen gesprek kunt voeren, ligt het omgevingsniveau naar alle waarschijnlijkheid op 80 decibel of hoger. U loopt dan het risico uw gehoor te beschadigen. Dit risico wordt groter naarmate het geluidsniveau hoger is. Zeer harde geluiden van korte duur, zoals bijvoorbeeld een explosie, kunnen niet alleen pijnlijk zijn maar ook onmiddellijk ernstig en zelfs volledig gehoorverlies veroorzaken. Minder harde geluiden daarentegen (tussen de 80 en de 120 dB) zijn ‘sluipmoordenaars’ voor uw oren: in eerste instantie merkt u niets van hun verwoestende werking, totdat uw gehoor onomkeerbaar beschadigd is.

Hoe houdt u uw gehoor gezond?

Een gezond gehoor begint bij een gezond verstand: niet alleen op de werkvloer, maar ook in uw vrije tijd is het belangrijk om uw oren tegen lawaai te beschermen. Kleine maatregelen kunnen hierbij al een groot verschil maken. Zo luistert u muziek uit uw iPod of MP3-speler liever met een hoofdtelefoon dan met oordopjes en doet u er tijdens een festival of concert goed aan om niet te dicht bij de speakers te gaan staan. Ook het inlassen van af en toe een ‘geluidspauze’ is een manier om uw gehoor de broodnodige bescherming te bieden. Beoefent u in uw vrije tijd lawaaierige activiteiten, zoals motorrijden of werkt u geregeld met bijvoorbeeld een grasmaaier of een cirkelzaag, maakt u dan gebruik van kwalitatief goede gehoorbescherming. Grofweg is gehoorbescherming in te delen in drie soorten:

  • Oorkappen;
  • Oorpluggen;
  • Otoplastieken.

Oorkappen, oftewel de welbekende ‘koptelefoons’ zijn het snelst en gemakkelijkst in het gebruik, maar kunnen vooral bij hogere temperaturen oncomfortabel aanvoelen. Ook oorpluggen worden door sommige mensen als ongemakkelijk ervaren, doordat ze druk uitoefenen in de gehoorgang. Otoplastieken tot slot worden op-maat-gemaakt en kunnen demping bieden tot 30 dB. Deze vorm van gehoorbescherming wordt meestal afgestemd op de demping die noodzakelijk is voor de omstandigheden: niet te weinig, maar ook niet teveel. Dit komt het draagcomfort ten goede.

Algemeen bewustzijn over de gevolgen van lawaai is broodnodig

Lawaai maakt meer kapot dan u lief is... Niet voor niets wordt lawaai sinds 2016 officieel erkend als onomkeerbaar gevaar voor de gezondheid. Wees u daarom bewust van de risico’s die een te hoog geluidsniveau met zich meebrengt: tijdens, maar ook na werktijd.

~CTA1~